De staatkundige veranderingen in het najaar van 2010 voor Bonaire

De eilanden Bonaire, Saba en Sint Eustatius krijgen een status als bijzondere gemeente van Nederland. Dit kan door ze in te richten als openbaar lichaam in de zin van artikel 134 van de Nederlandse grondwet. In het verleden zijn krachtens dit grondwetsartikel onder meer de Zuidelijk IJsselmeerpolders (OL ZIJP) en de geannexeerde dorpen Elten en Tudderen bestuurd.

In de wet die het bestuur van de eilanden regelt, zal  worden opgenomen dat de bepalingen inzake Nederlandse gemeenten van overeenkomstige toepassing zijn, met inachtneming van de in die wet op te nemen bijzondere bepalingen. De eilanden krijgen dus net als Nederlandse gemeenten een burgemeester, wethouders en een gemeenteraad (hoewel misschien anders te noemen).

Wetgeving

Het is de bedoeling dat een groot deel van de Nederlandse wetgeving op de eilanden gaat gelden. Omdat dit veel werk kost, heeft men gekozen dit geleidelijk over een langere termijn te doen. Na de statuswijziging, gepland voor najaar 2010,  zal de Nederlands-Antilliaanse wetgeving waar wenselijk en/of noodzakelijk, geleidelijk worden vervangen door Nederlandse wetgeving. Verder is toegevoegd dat gezien onder meer de bevolkingsomvang van de drie eilanden, de grote afstand tot Nederland en het insulaire karakter, van de Nederlandse wetgeving afwijkende regelingen zullen kunnen worden getroffen.

WOLBES

De Wet openbare lichamen Bonaire, Sint Eustatius en Saba (WOLBES) is een toekomstige Nederlandse wet die de openbare lichamen Bonaire, Sint Eustatius en Saba, in de zin van van artikel 134 van de Nederlandse grondwet, binnen het Nederlandse staatsbestel zal instellen. De wet beschrijft onder meer de bestuurlijke inrichting, de samenstelling en de bevoegdheid van de besturen en bepalingen betreffende het toezicht op de openbare lichamen. Bij de opstelling van het wetsvoorstel is de Gemeentewet het uitgangspunt.

Kiesrecht

De bevolking van de eilanden krijgt kiesrecht voor de Tweede Kamer en het Europees Parlement. Ook komt er een mogelijkheid om deel te nemen aan de verkiezing van de Eerste Kamer, die in Nederland door de Provinciale Staten wordt gekozen.

Henk Kamp

De VVD'er Henk Kamp (voormalig minister van Defensie en oud-Tweede Kamerlid) is benoemd tot commissaris om dit proces te begeleiden.

In het akkoord dat op 11 oktober 2006 tussen deze eilanden en Nederland is gesloten staat vastgelegd dat Nederland erop zal toezien dat de eilanden zich aan bepaalde financiële eisen houden. De eilanden mogen bijvoorbeeld geen geld meer lenen. De eilanden zullen als munteenheid de amerikaanse dollar krijgen. In het akkoord werd tevens vastgelegd dat het fiscaal stelsel verder onderzocht zal worden. Ook zal worden gekeken naar de vraag of de Nederlandse Belastingdienst de heffing, inning en controle van belastingen kan overnemen. Er zal een versimpeld belastingstelsel komen voor de drie eilanden. Het voorstel van de regering is om de eilanden niet in te delen bij een bestaande of nieuwe provincie, maar de taken die normaal de provincie heeft deels door het rijk, deels door de openbare lichamen zelf te laten uitvoeren.